drzewa

Spójrzcie, co znalazłem! Ślady obcych cywilizacji w Briańskim Lesie!

Briańszczyzna dotychczas znana była tylko ze swoich partyzantów i dorodnych ziemniaków. Lecąc dronem nad Rezerwatem „Briański Las”, dosłownie dwa kilometry od mojego domu, o mało nie upuściłem z wrażenia panelu sterowania. Od dziecka wiedziałem, że największe tajemnice i cuda zazwyczaj kryją się tuż za progiem własnego domu, ale żeby coś takiego! Pierwsza myśl, jaka przemknęła mi po głowie, to, że to geoglify, takie jak na płaskowyżu Nazca w Peru. To ci odkrycie! W końcu pusta kasa rezerwatu zapełni się pieniędzmi turystów pragnących ujrzeć nowo odkryty cud! Mnie też coś skapnie!

Reklamy

Z lotu żurawia

Trwa szczyt jesiennych migracji. Nad moją wsią raz po raz przelatują stada żurawi i gęsi. Serce się ściska, gdy rozlegają się ptasie odgłosy.
A co widzą ptaki lecące nad drogimi mi miejscami? Puściłem drona na wysokość ptasiego lotu. I oto efekt. Moja jesienna ojczyzna…

Jesień w Kaukaskim Rezerwacie Biosfery

Wróciłem do domu z Rezerwatu Kaukaskiego, gdzie próbowałem fotografować starodrzewy i ich mieszkańców.
W rezerwacie tym byłem ostatni raz jakieś piętnaście lat temu. To, co zrobiło na mnie największe wrażenie, to realny wzrost liczby zwierząt na terytorium rezerwatu. Mogę sobie tylko wyobrazić, jaki trud pracowników rezerwatu stoi za tym… W ciągu jednego poranka na zboczach góry Jatyrgwarta (ros. Ятыргварта) udało mi się zobaczyć około stu jeleni i kilkadziesiąt żubrów!
Ledwie wróciłem, a już marzę o kolejnym spotkaniu z rezerwatem. A tymczasem prezentuję kilka zdjęć.

Żubry górskie. W Rezerwacie Kaukaskim żyje ich ponad tysiąc.

Złota jesień na Polanach Mastakańskich (ros. Мастаканские поляны).

Kobierzec opadłych liści buka.

Rzeka Małaja Łaba (ros. Малая Лаба) nieopodal kordonu Trietja rota podczas mojego ostatniego poranka w rezerwacie.

Mój nowy projekt poświęcony starodrzewom Rosji

Podzielę się marzeniem, które od dawna noszę w sobie i od dawna obmyślam. Choć w zasadzie od paru dni to już nie marzenie, lecz początek nowego etapu w życiu zawodowym. Rozpocząłem pracę nad dużym projektem fotograficznym, przypuszczalnie wieloletnim, który opowiadać będzie o życiu starych drzew, o ważnej ekologicznej roli starych drzewostanów, o istotnej roli rezerwatów i parków narodowych w zachowaniu tego typu lasów.

Dla mnie las bez dziuplastych drzew, bez wiatrołomów, bez nieprzebytych gąszczy i mrocznych mokradeł, bez wycia wilków i śladów niedźwiedzi — to nie las, lecz metry sześcienne drewna na pniu. Od stuleci ludzie bezlitośnie eksploatują lasy, dostosowując je do swoich potrzeb. Lasy, które widzimy w zamieszkałych regionach Rosji, zostały dramatycznie zdegradowane przez wielokrotne masowe wyręby i tworzenie monokultur, poprzecinane zostały osiedlami ludzkimi, użytkami rolnymi, drogami samochodowymi i kolejowymi, rurociągami, liniami energetycznymi, wysypiskami śmieci. Różnorodność biologiczna w takich lasach została zubożona.

Lasy pierwotne, które nie zaznały nigdy topora ani piły łańcuchowej, ocalały jedynie pod postacią niewielkich wysepek obszarów chronionych, a także na krańcach naszej cywilizacji w miejscach niedogodnych do życia dla człowieka. Zdecydowana większość nam współczesnych nigdy nie widziała i nie zobaczy na własne oczy prawdziwego lasu pierwotnego. Mam nadzieję, że za pomocą fotografii uda mi się pokazać życie starodrzewów jak największej liczbie rodaków.

W poszukiwaniu starych lasów przyjdzie mi z pewnością niemało jeździć po moim kraju. Teraz właśnie przebywam w Kaukaskim Rezerwacie Biosfery, nieopodal kordonu Guzieripl, gdzie fotografuję 300-letnie dęby, buki i jodły.

Mój namiot stoi pod tym oto starym dębem, który mógłby zostać bohaterem mojego nowego projektu fotograficznego. Pień drzewa u samej podstawy jest odrobinę szerszy niż mój namiot u dołu — czyli ma ponad dwa metry.

Kaukaski Rezerwat Biosfery. Dziewicze górskie lasy w środkowym biegu rzeki Małaja Łaba, powyżej kordonu Umpyrʹ.

Losy drzew, tak jak i losy ludzi, bywają różne. Nieliczne drzewa dożywają sędziwego wieku, szczególnie w trudnych warunkach. Sosna na płaskowyżu Łagonaki, rosnąca na wysokości górnej granicy lasów.

Zasięg geograficzny projektu będzie szeroki: od dąbrów Briańskiego Lasu na zachodzie do drzewostanów brzozy Ermana na Kamczatce. Sarna i wiekowy dąb w Rezerwacie „Briański Las”.

Niedźwiedź przeczekuje wiosenną zamieć pod starą brzozą Ermana. Zakaznik Południowokamczacki.

Nie mógłbym nie opowiedzieć o największych w Europie masywach starodrzewu, jakie zachowały się w paśmie Uralu Północnego, na terytorium Peczorsko-Iłyckiego Rezerwatu Biosfery i Parku Narodowego „Jugyd Wa”.

Starodrzewy na północy nie wyglądają tak majestatycznie, jak na Kaukazie albo na południu Dalekiego Wschodu. Ale to nie dziwi: przez ponad pół roku skryte są pod grubą warstwą śniegu.

W fotograficznej opowieści o starodrzewach nie mógłbym pominąć Dalekiego Wschodu, gdzie spotkać można takie giganty jak topole Maksymowicza. Średnica ich pnia na wysokości klatki piersiowej człowieka może sięgać dwóch metrów. Aby lepiej uzmysłowić wam wielkość topoli Maksymowicza, dodam, że w jej dziuplach lubią urządzać sobie gawry niedźwiedzie himalajskie.

W lasach porastających tereny rezerwatów drzewa umierają nie od piły, ale naturalną śmiercią, tak jak ten oto 300-letni buk w Kaukaskim Rezerwacie Biosfery. Drzewa całe swoje życie pobierają składniki odżywcze z ziemi i do ziemi powinny one ostatecznie wrócić. Zanim martwe drewno, zbutwiałe pnie i gałęzie staną się pełnowartościową próchnicą, służą jako substrat życia dla ogromnej ilości organizmów.

Grzyby rozkładają martwe drewno, ale i same służą jako źródło związków odżywczych dla licznych owadów.

Gigantyczna topola Maksymowicza w Rezerwacie Sichotealińskim stopniowo przemienia się w leśną glebę…

W lasach naturalnych śmierć jest zalążkiem nowego życia.

Starodrzewy to zagadnienie szerokie i wielopłaszczyznowe. Jednak bardzo trudne do ujęcia, o czym zdążyłem się już na samym początku przekonać. Ale tym bardziej interesująco będzie się pracowało.

Owocem leśnych ekspedycji będzie seria publikacji w mediach społecznościowych, wystawy fotograficzne i album. Aby zrealizować te plany, potrzebne będą określone środki i wyposażenie, między inny ekspedycyjny furgon, ekspedycyjny ekwipunek i sprzęt. Tak więc projekt potrzebuje partnerów i sojuszników! Przyłączcie się!

Wcześniej latałem nad Nierussą tylko we śnie…

Kilka miesięcy temu mój najmłodszy syn Makar kupił drona — miniaturowego „Mavica”. Kiedy się nim do woli wybawił, dronem zaczął latać starszy syn Andriej. A teraz — hura! — przyszła moja kolej. Puszczam drona prosto z trawnika przed domem, dlatego wszystkie zdjęcia zrobione zostały w promieniu dwóch kilometrów od mojego domostwa. Spójrzcie, w jakim cudownym miejscu mieszkam!
Zacząłem żałować, że nie miałem takiej zabawki podczas mojej wyprawy na Kamczatkę i z powrotem. Nic, tylko powtarzać ekspedycję!

Olbrzymka z tajgi Dalekiego Wschodu

Po raz pierwszy w życiu zobaczyłem topolę Maksymowicza w Kraju Nadmorskim, w Sichotealińskim Rezerwacie Biosfery. Drzewo poraziło mnie swoimi rozmiarami. Średnica jego pnia na wysokości klatki piersiowej człowieka może sięgać dwóch metrów. Abyście mogli lepiej uzmysłowić sobie wielkość topoli Maksymowicza, dodam, że w jej dziuplach lubią urządzać sobie gawry niedźwiedzie himalajskie.
Topola Maksymowicza została nazwana na cześć rosyjskiego badacza Dalekiego Wschodu, botanika Carla Maximowicza.

Liczne dziuple i szczeliny w pniu topoli są domem dla mieszkańców tajgi.

Kora topoli Maksymowicza.

Martwa topola, powalona przez starość, staje się substratem dla nowego życia.

Zapisz

Nęcące drogi…

Kilka lat temu przyszło mi czekać na lotną pogodę w odległej osadzie strażników Rezerwatu Kronockiego. Nie mogłem się zbyt daleko zapuszczać, ponieważ helikopter mógł przylecieć po mnie w każdej chwili. Na strychu strażniczej chatki stały skrzynie z zakurzonymi książkami, które pomogły mi przeczekać niepogodę. Jedną z książek — „Przewodnik po psychiatrii” — przeczytałem od deski do deski. W książce tej znalazłem opis swojej choroby. Poriomanii, zwanej też dromomanią. Czyli nieprzepartego popędu do podróży. Później jednak profesjonalny psychiatra rozczarował mnie. Okazało się, że o prawdziwej dromomanii można mówić, kiedy człowiek zupełnie się nie kontroluje: ląduje w innym mieście i zupełnie nie pamięta, jak się tam znalazł. Ale skoro jest taka choroba, to muszą być i stany pograniczne, kiedy człowieka nic nie może powstrzymać, jednak cały czas panuje on nad sytuacją. I jeśli dla takiego człowieka nadeszła pora, by wyruszyć w podróż, to on wyruszy. I nie ma znaczenia, jak tego dokona.

Kiedy wybierałem fotografie do książki opowiadającej o mojej wyprawie śladami rosyjskich rezerwatów, przygotowałem zestaw zdjęć przedstawiających drogi, które miałem okazję przemierzyć w ciągu tych czterech ekspedycyjnych sezonów. Do książki trafi zaledwie kilka z tych zdjęć, a resztę pokażę tutaj. Jeśli w jakiś sposób poruszą was te fotografie, będzie to oznaczać, że też jesteście nosicielami wirusa dromomanii :)

Górne zdjęcie jest pierwszym, jakie zrobiłem podczas wyprawy. Zrobiłem je prosto z kabiny swojej ciężarówki 11 kwietnia 2013 roku, po kilku minutach od wyjazdu ze wsi Czuchraje.

A to zdjęcie zrobiłem ponad rok później, latem 2014 roku na Kamczatce, na mierzei pomiędzy Morzem Ochockim i rzeką Opałą. Droga ta prowadzi na południe Kamczatki, w kierunku rzeki Oziornaja, wypływającej z Jeziora Kurylskiego. Jezioro to było najdalszym punktem mojej wyprawy.

Droga patrolowa w dąbrowach Rezerwatu Łazowskiego (Kraj Nadmorski).

A tą oto drogą pokonałem pasmo górskie Sichote-Aliń, jadąc z Rezerwatu Sichotealińskiego w kierunku Chabarowska.

Kiedy wjeżdżałem z obwodu archangielskiego do pierwszego karelskiego miasteczka Pudoż, dogonili mnie na sygnale policjanci z drogówki i wlepili mi mandat za brudną rejestrację. Musiałem zapłacić 250 rubli. Był to jedyny mandat, jaki dostałem w ciągu czterech lat wyprawy, w trasie liczącej ponad 60 tysięcy kilometrów.

Pogodny ranek gdzieś nieopodal Krasnojarska.

Jesień w Kienozierskim Parku Narodowym, obwód archangielski, rejon kargopolski. Droga ta ciągnie się wzdłuż wierzchowiny zalesionej grzędy morenowej, stanowiącej dział wodny między zlewiskiem Morza Białego i Morza Bałtyckiego.

Karelia, jesień 2016 roku, ostatni miesiąc ekspedycji.

Droga patrolowa w Rezerwacie „Czarne Ziemie” w Kałmucji.

Kolejna droga patrolowa, ale tym razem w Rezerwacie Orenburskim, sektor „Step Burtiński”.

Kraj Ałtajski. Tą drogą przeprawiałem się do Rezerwatu Tigirieckiego.

2013 rok. Droga na wyspie Olchon nad Bajkałem. Wyspa ta jest skupiskiem wszelkich problemów, jakie zrodził rozkwit turystyki zmotoryzowanej. Życzmy sił moim kolegom z Nadbajkalskiego Parku Narodowego i miejscowym władzom w działaniach na rzecz ekologizacji turystyki w tym wspaniałym miejscu.

Listopad 2013 roku. Pierwsze kilometry mojej ciężarówki na Kamczatce.

Trasa „Amur” gdzieś między Czytą i Birobidżanem.

Droga przez Step Agiński prowadząca do Rezerwatu Daurskiego.

Kraj Nadmorski. Droga ta prowadzi przez terytorium Rezerwatu Sichotealińskiego do miejscowości Terniej. W ciągu godziny jazdy tą drogą zobaczyłem więcej zwierząt niż w czasie całej jazdy przez ogromną Syberię. W górnej części zdjęcia, po prawej stronie drogi widoczna jest wieżyczka, z której strażnicy rezerwatu przez całą dobę kontrolują okolice.

Droga do osady strażników w Rezerwacie Sichotealińskim, prowadząca przez dalekowschodnią tajgę.

Między Ułan-Ude i Czytą. Latem jedzie się w dymie z leśnych pożarów.

Kraj Ałtajski. Okolice Rezerwatu Tigirieckiego.

Na zakończenie: najpiękniejsza droga w Rosji. Trakt Czujski w Górnym Ałtaju.

Zapisz

Zapisz

Zapisz